Wedergeboorte van de Rode Olifant

De grote ontvangsthal in de Rode Olifant.

De Rode Olifant stond al heel lang op mijn verlanglijstje van gebouwen die ik graag eens zou willen bezichtigen. Op zaterdag 21 juni ging mijn wens in vervulling en kon ik dit statige Amsterdamse School pand eindelijk eens van binnen bekijken tijdens de Dag van de Architectuur in Den Haag.

De Rode Olifant is een imponerend Amsterdamse School gebouw aan de rand van het Malieveld. Wie vanaf de A12 het centrum van Den Haag binnenrijdt, ziet het imposante kantoorpand aan het einde van de Utrechtse Baan voor zich opdoemen.

Olifantenkop
Het voormalige hoofdkantoor van oliemaatschappij Esso dankt zijn bijnaam aan een sculptuur van een olifantenkop in de toren. En aan de warme roodbruine kleur van de 3,5 miljoen gebruikte bakstenen! De zandstenen beelden op de gevel en toren zijn gemaakt door de Haagse beeldhouwer Joop van Lunteren (1882-1958).

Het gebouw
De Rode Olifant werd gebouwd tussen 1921 en 1924 in opdracht van de American Petroleum Company, de voorloper van Esso, die goede zaken deed met de oliewinning in Nederlands-Indië. Het Rotterdamse architectenbureau De Roos en Overeijnder tekende voor het ontwerp van het nieuwe hoofdkantoor. Er was een ruim budget beschikbaar, want het pand moest qua luxe en uitstraling kunnen wedijveren met het nabijgelegen kantoor van Shell. Zo gaat het verhaal dat de Amerikaanse opdrachtgevers hadden geëist dat de toren hoog genoeg zou zijn om te kunnen zien wat hun concurrenten even verderop uitspookten.

10.000 vierkante meter
De Rode Olifant heeft 4 verdiepingen en 10.000 vierkante meter kantoorruimte. Het gebouw staat zonder heipalen direct op een deels afgegraven zandplaat en heeft een betonnen skelet voor de dragende functie; bouwkundig – zeker voor die tijd – een bijzondere prestatie.

Art deco interieur
Ook het rijke art deco interieur is ontworpen om te imponeren. Dit komt vooral tot uitdrukking in de enorme ontvangsthal met een 50 meter lange wandschildering van Christiaan de Moor (1889-1981). Taferelen van stoere arbeiders op een raffinaderij herinneren hier aan het rijke olieverleden. Onder de klok prijkt in gouden letters nog steeds de oorspronkelijke naam van het gebouw: Petrolea.

Glas-in-loodramen
De hoge hal wordt perfect uitgelicht door een lichtkap met glas-in-loodramen van de Haarlemse glazenier Willem Bogtman (1882-1955). Tot een paar jaar terug was deze hal nog ingericht als bibliotheek van het advocatenkantoor dat van 1990 tot 2009 in de Rode Olifant was gevestigd (nadat Esso het gebouw had verlaten). De hoge boekenkasten reikten tot aan de eerste verdieping en onttrokken alle muurschilderingen aan het oog.

Nieuwe bestemming
Nadat het advocatenkantoor het gebouw had verlaten stond de Rode Olifant jaren leeg, totdat de huidige eigenaar – vastgoedbedrijf NSI – het pand in 2012-2013 liet moderniseren voor een nieuwe bestemming. Het hippe Amsterdamse bedrijf Spaces dat kantoorruimte aanbiedt in beeldbepalende monumenten werd de nieuwe huurder.

Grote restauratie
Het gebouw is tijdens een grote restauratie zoveel mogelijk teruggebracht naar de oorspronkelijke indeling. Alle verlaagde plafonds zijn verwijderd, zodat de hoge ruimten weer goed zichtbaar zijn. Ook andere historische details, zoals de marmeren vloeren en fraaie glas-in-loodramen, zijn hersteld. Het pand heeft een nieuw klimaatsysteem waarmee 50 procent energie wordt bespaard. Ook voldoet het weer aan de huidige eisen voor brandveiligheid.

Stijlkamers
Tegenwoordig doet de Rode Olifant dienst als kantoorlocatie voor kleine bedrijven en zzp’ers. De meeste kantoorruimten en flexwerkplekken zijn door Spaces modern ingericht met veel designmeubelen en gadgets. Hierdoor ademt het gebouw niet overal meer de sfeer van de jaren 20, maar voor de liefhebber zijn er nog enkele ‘stijlkamers’ te bewonderen met de oorspronkelijke houten lambriseringen, parketvloeren en plafonds. Ook de koperen wandlampen en verwarmingselementen zijn nog aanwezig in deze voormalige directiekamers. Heel bijzonder zijn ook de fraaie Amsterdamse School lantaarns, die je overal in het gebouw tegenkomt.

Te modern?
Persoonlijk vind ik het jammer dat de Rode Olifant niet meer de sfeer van de jaren 20 ademt. De hal is nog steeds indrukwekkend en je kunt nog steeds genieten van allerlei historische details, maar lopend door het gebouw maakt alles toch een hypermoderne indruk (ik heb zelf geen foto’s van de modern ingerichte ruimten gemaakt, dus mijn beelden geven een wat vertekend beeld).

Aan de andere kant is het prijzenswaardig dat een vastgoedbedrijf als NSI en de gemeente Den Haag bereid zijn om veel geld te steken in de restauratie en modernisering van zo’n beeldbepalend gebouw. Hoeveel bijzondere gebouwen uit de jaren 20 (en daarvoor) zijn er door desinteresse niet ten prooi gevallen aan de slopershamer? Bovendien heeft het gebouw een goede bestemming gekregen. Door de Rode Olifant open te stellen voor kleine opkomende ondernemers en bedrijven staat het gebouw (letterlijk en figuurlijk) weer midden in het hart van Den Haag.

Verder lezen? Kijk ook eens op www.derodeolifant.eu. Hier vind je ook meer beelden van de modern ingerichte kantoren.

5 gedachten over “Wedergeboorte van de Rode Olifant”

  1. Hallo Sipke, in vervolg op mijn bericht van 5 augustus 2014. Het ontwerp van dit gebouw Petrolea zou aanvankelijk ontworpen zijn als nieuw stadhuis voor Hilversum. Er zou daar een prijsvraag worden uitgeschreven voor het ontwerpen van een nieuw gemeentehuis, echter mij is gebleken dat deze prijsvraag achteraf nooit is doorgegaan. De Roos en Overeijnder hadden echter al aan de hand van het prijsvraag voornemen een ontwerp gemaakt. Uiteindelijk kreeg Dudok de opdracht zonder prijsvraag. Bron zijn recente boeken, die verschenen over Dudok in Hilversum. Nieuw is, dat er in november 2021 een monografie verschijnt over de architecten de Roos en Overeinder in de BONAS serie, bij uitgeverij Verloren. Fred Westen, Den Haag.

    1. Sipke vd Peppel – The Netherlands – I write to share my passion for early 20th century applied arts. Take a look at my blogs: Anno1900.nl and Dutchbookdesign.com
      Sipke vd Peppel schreef:

      Dank weer Fred, voor deze interessante toevoeging. Toch wel een verstandige beslissing van de Hilversumse bestuurders, vind ik. De architectuur van Dudok was nog vooruitstrevender dan van De Roos en Overeijnder. En je moet er toch niet aan denken als dat prachtige stadhuis niet was gebouwd! 😉

  2. In de ARCHITECTUURGIDS NEDERLAND (1900-2000) van Paul Groenendijk en Piet Vollaard, 010-Publishers, Rotterdam 2006 lees ik het volgende over dit gebouw: Het ontwerp was oorspronkelijk bedoeld als inzending voor een mogelijke prijsvraag voor een raadhuis in Hilversum. Het werd later aangeboden aan de American Petroleum Company.
    Is dit waar? Kent iemand de bron van dit bericht? Gaarne reactie.
    Fred Westen, Den Haag.

  3. Patrick Wouters - Senang producties – Feel good communicatie: communicatie om je senang bij te voelen. “Ik ben een breed inzetbare senior adviseur/senior communicatieadviseur. Zowel strategisch, coachend als hands on. Vanuit hoofd én hart. Een verbinder! Als collega ben ik graag jouw klankbord en sparringpartner. Ik ben creatief en denk altijd in oplossingen. Daarnaast ben ik ook beschikbaar als dagvoorzitter/facilitator/gespreksleider. Ik werk graag in een organisatie/team, waar verschillende competenties en (culturele) achtergronden elkaar aanvullen en versterken. Ontmoeten | Verbinden | Samenwerken is dan ook mijn motto. Diversiteit en inclusie? Dat is een kwestie van doen! Daarnaast geloof ik sterk in jezelf steeds weer blijven ontwikkelen en nieuwe dingen leren (ontdekken). Ik hou van verandering en groei; ook al doet dat soms een beetje pijn ;-) Competenties: Omgevingsbewust, netwerkvaardig, resultaatgericht, zelfstandig, samenwerken, organiseren, overtuigingskracht, mondelinge en schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid, adviesvaardigheid, empathisch luisteren. Offline of online: altijd leuk om nieuwe mensen te ontmoeten en te leren kennen.
    Patrick Wouters schreef:

    Dit is op Senang producties herblogden reageerde:
    Volgtip. Blog van mijn oud-collega Sipke van der Peppel. Warm aanbevolen.

  4. Sipke vd Peppel – The Netherlands – I write to share my passion for early 20th century applied arts. Take a look at my blogs: Anno1900.nl and Dutchbookdesign.com
    Anno1900 schreef:

    Overeenkomsten met het Scheepvaarthuis

    De rode koperen lantaarns boven de hoofdingang zijn ontworpen door Hendrik Jan Winkelman en uitgevoerd bij Winkelman en Van der Bijl in Amsterdam. Waarschijnlijk zijn de andere lampen en het overige metaalwerk in de Rode Olifant ook verzorgd door Winkelman en Van der Bijl, maar dit weet ik niet zeker. Misschien kan een van de lezers van mijn blog dit bevestigen?

    Joop van Lunteren (beeldhouwer), Willem Bogtman (glazenier) en H.J. Winkelman (siersmid) waren enkele jaren voor de bouw van de Rode Olifant (Petrolea-gebouw) ook betrokken bij de bouw van het Scheepvaarthuis in Amsterdam. De Rotterdamse architecten Herman de Roos en Willem Overeijnder hebben zich voor de Rode Olifant waarschijnlijk door dit gebouw laten inspireren. Zo zijn beide gebouwen opgebouwd vanuit een betonskelet, een unieke bouwconstructie voor die tijd.

    Zie ook mijn eerdere bericht over het Scheepvaarthuis:

    http://anno1900.nl/2014/01/10/binnenkijken-amsterdam-rond-1900-3/

Geef een reactie