Horta meets Wolfers in Jubelparkmuseum

Naast het Horta Museum, Maison Cauchie, Fin-de-Siècle Museum, Old England en vele andere art-nouveaugebouwen heeft Brussel er weer een art-nouveau-attractie bij. In het Jubelparkmuseum is sinds kort het door Victor Horta ontworpen interieur van de exclusieve juwelierszaak Wolfers Frères te bewonderen. In de gereconstrueerde winkel wordt de geschiedenis van het familiebedrijf getoond, aangevuld met andere topstukken van het museum.

De winkel van Wolfers Frères is de laatste grote en prestigieuze creatie van Victor Horta (1861-1947) vóór de Eerste Wereldoorlog. Het kleurenpalet van het interieur ademt de invloed van de Parijse mode en de ritmiek van het discrete en relatief sobere art-nouveaulijnenspel kondigt reeds de art deco aan.

In 1909 krijgt Horta de opdracht om in de Arenbergstraat in Brussel het gebouw en winkelinterieur van juwelier Wolfers Frères te ontwerpen. Gezien het internationale prestige dat Wolfers geniet, is het vanzelfsprekend dat de juwelierszaak een beroep doet op de beroemde art-nouveau-architect. Zijn opdracht is duidelijk: de gevel van het te ontwerpen gebouw en de luxueuze winkelinrichting moeten dezelfde grandeur uitstralen als de exclusieve juwelen en siervoorwerpen die Wolfers Frères aan zijn gefortuneerde cliëntèle verkoopt.

Philippe Wolfers
Als Horta in 1909 de eerste plannen voor de nieuwe gebouwen aan zijn opdrachtgever voorlegt, stuit hij aanvankelijk op weerstand bij Philippe Wolfers. De artistiek directeur en meesterontwerper van het familiebedrijf gaat niet akkoord met de visie van de bouwmeester, die het functionele aspect ondergeschikt heeft gemaakt aan het architectonische. Wolfers wil een praktische schikking van de ateliers en de werkplaatsen en Horta moet zijn plannen grondig aanpassen. Over de inrichting van de winkel, die vooral luxe moet ademen, worden beide heren het wel snel eens.

Op 4 november 1912 wordt de zaak met veel luister heropend. De gefortuneerde klanten ervaren Horta’s interieur als stijlvol en modern. Het gebouw en de winkel blijven tot begin jaren 70 in gebruik. In 1973 verhuist Wolfers Frères naar de Louizalaan en wordt het gebouw in de Arenbergstraat verkocht aan een bank. Het winkelinterieur wordt ontmanteld en overgebracht naar het Jubelparkmuseum. Daar wordt het in 1977 slechts gedeeltelijk heropgebouwd. Meer dan de helft van de interieurelementen kan niet worden opgesteld en wordt bewaard in de opslag van het museum.

Reconstructie en restauratie
Vorig jaar besloot het Jubelmuseum om het winkelinterieur van Wolfers Frères te reconstrueren. Meer dan 100 jaar na de plechtige inhuldiging in 1912, wordt de winkel nu weer in zijn authentieke opstelling getoond. Hiervoor is in het museum een zaal vrijgemaakt van ongeveer dezelfde oppervlakte en vorm als de oorspronkelijke winkelruimte. Op basis van een grondige historische studie zijn de vitrines en toonbanken geplaatst zoals Horta het had voorzien. Ook de oorspronkelijke toegangsdeuren zijn teruggebracht, zodat bezoekers de zaal betreden zoals je vroeger de juwelierszaak binnenkwam.

Het Giaconda-emsemble waarmee Philippe Wolfers in 1925 een Grand Prix won op de Internationale Tentoonstelling van Moderne Decoratieve Kunsten.

Het winkelinterieur is zorgvuldig gerestaureerd. Al het meubilair, gemaakt van Cubaans mahoniehout werd gereinigd en de originele vernislaag hersteld. De fluweelbekleding van de binnenzijde van de toonkasten werd opnieuw geweven naar het voorbeeld van de originele stof. Het patina van het bronsbeslag werd opgefrist. Hierdoor wordt de oorspronkelijke kleurenharmonie zoals Horta die had bedacht, opnieuw zichtbaar: een sublieme combinatie van donkerrood gepolitoerd mahonie, donkergroen fluweel en goudaccenten van het beslag; dat alles in harmonie met de mauve kleur van de muren.

Philippe Wolfers, sierspeld ‘Niké’ (1902)
Philippe Wolfers, juwelenkist ‘De Opschik’ of ‘De Pauw’ (1899-1905)

Wolfers Collectie en meer…
De nieuwe zaal toont de geschiedenis van het huis Wolfers. Het gaat vooral om topstukken van Philippe Wolfers (1858-1929), die onder meer zilverwerk, juwelen, vazen, glaswerk en siervoorwerpen van ivoor en zilver ontwierp, en werk van zijn zoon, de beeldhouwer en lakkunstenaar Marcel Wolfers (1886-1976). Het Jubelparkmuseum bezit een grote collectie van het familiebedrijf, dat in 1850 werd gesticht door Louis Wolfers (1820-1892). Het eerste object, de uitzonderlijke juwelenkist ‘De Opschik’ of ‘De Pauw’ van Philippe Wolfers werd al aangekocht in 1905 op de Salon Pour l’Art in Brussel.

Philippe Wolfers, hanger ‘Zwaan en Slangen’ (1899)

Onlangs werd de Wolfers Collectie uitgebreid met een groot aantal stukken, waaronder 8 zeldzame art-nouveaujuwelen, zoals het halssieraad ‘Zwaan en slangen’ dat Philippe in 1899 voor zijn vrouw maakte. In het gereconstrueerde winkelinterieur is ook het legendarische Gioconda-ensemble opgesteld waarmee hij in 1925 een Grand Prix won op de Internationale Tentoonstelling van Moderne Decoratieve Kunsten in Parijs.

Naast de Wolfers Collectie zijn er ook veel andere topstukken uit de collectie van het Jubelparkmuseum te zien, zoals de beroemde sfinx van Charles Van der Stappen en twee verzilverde bronzen kandelaars van Henry Van de Velde.

Charles Van der Stappen, ‘Mysterieuze Sfinx’ (1897)

Bron tekst en foto’s: Jubelparkmuseum (Koninklijke Musea voor Kunst en Geschiedenis). Zie voor meer informatie de website van het Jubelparkmuseum.

6 gedachten over “Horta meets Wolfers in Jubelparkmuseum”

  1. Bern4dette – Netherlands – Voor een overzicht zie www.vanhellenberghubar.org, waar je kennis kunt maken met de laatste projecten die ik heb uitgevoerd op het gebied van kunst, cultuur & erfgoed. Mijn passie voor erfgoed combineer ik met het schrijven van gedichten, of liever, beeldgedichten op locatie. Daarover vind je niet alleen meer op mijn website, maar ook bij Google+ op Blogger. Hier staan de onder meer de cycli over Georgië en Curaçao (2012) en de losse ontboezemingen van de afgelopen tijd. Je bent van harte welkom om mijn verhalen en reflecties (al dan niet in dichtvorm) te lezen en van commentaar te voorzien.
    Bern4dette schreef:

    Wat een mooi verhaal! En wat zou het heerlijk zijn als zoiets ook gebeurde met het interieur van Karel de Bazel van het Rembrandthuis, dat opgeslagen zou zijn in het depot van het Drents Museum. Maar nog fijner is het als interieurs in situ worden behouden. @Cuypersgenoten.

    1. Sipke vd Peppel – The Netherlands – I write to share my passion for early 20th century applied arts. Take a look at my blogs: Anno1900.nl and Dutchbookdesign.com
      Sipke vd Peppel schreef:

      Hoi Bernadette, ik ben het volledig met je eens. Ik bezoek in het Gemeentemuseum ook altijd even de Dijsselhof-kamer. Het is mooi dat zo’n interieur behouden blijft maar het heeft ook iets triests dat het op een compleet andere plek is terechtgekomen. Dus ik zou ook zeggen: behoud historische interieurs zoveel mogelijk op hun oorspronkelijke locatie. In het geval van het winkelinterieur van Wolfers Frères vind ik het wel geslaagd omdat het vooral om vitrinekasten gaat die ook goed passen in een museum en waardoor de objecten nog mooier uitkomen.

      PS: Ben je wel eens in Musee Carnavalet in Parijs geweest? Daar is o.m. het door Alphonse Mucha ontworpen art-nouveau-interieur van juwelier Georges Fouquet te zien. Een beetje over-the-top vond ik zelf, maar ook de authentieke sfeer was helemaal weg omdat het zo gekunsteld is gemonteerd.

  2. Ik was dit weekend in het Drenths Museum; voor de tentoonstelling the American Dream, maar zag óók een hele mooie art deco collectie waaronder prachtige boekomslagen, die u ook wel mooi zult vinden!

    1. Sipke vd Peppel – The Netherlands – I write to share my passion for early 20th century applied arts. Take a look at my blogs: Anno1900.nl and Dutchbookdesign.com
      Sipke vd Peppel schreef:

      Hoi Humanhighway66, bedankt voor je reactie. Ik ken de boekencollectie van het Drents Museum goed, want een groot deel is afkomstig uit de collectie van collega-verzamelaar Rob Aardse. Ik wist alleen niet dat ze de boeken ook tonen in de presentatie van hun vaste collectie. Of was er een speciale expositie over art-decoboekbanden? Enfin, moet zelf snel weer eens gaan kijken!

  3. Hallo Sipke, bedankt voor de tip. Ik was al eerder in het megalomane Jubelpark museum en heb toen dus maar een deel van de collectie gezien. Zodra weer in Brussel ga ik zeker kijken. Aan je opsomming van interessante gebouwen in Brussel wil ik gaarne toevoegen het voormalige MAGAZIN WAUQUEZ van Horta. Deze voormalige stoffenwinkel in de Zandstraat (Rue de Sable) is thans het stripverhalen museum. Als stripverhalen je niet interesseren, kun je gratis de beneden verdieping van het gebouw bezoeken. Fraai gerestaureerd en voorzien van een prettig geprijsde bistro voor hapje en drankje. Nog een tip: het voormalige OLD ENGLAND een Art Nouveau gebouw van staal en glas op de Kunstberg, thans muziekinstrumenten museum, is ook gratis te bezoeken als je aangeeft alleen naar het restaurant te willen. Dit is op de bovenste verdieping (met lift) met een prachtig uitzicht over de stad Brussel. Groet, Fred Westen.

    1. Sipke vd Peppel – The Netherlands – I write to share my passion for early 20th century applied arts. Take a look at my blogs: Anno1900.nl and Dutchbookdesign.com
      Sipke vd Peppel schreef:

      Hoi Fred, bedankt voor de aanvulling! Ik heb deze gebouwen ook bezichtigd, maar moest een keuze maken omdat mijn intro anders te lang werd! 😉
      Tijdens de Art Nouveau Biennale kun je ook de andere huizen Horta bezichtigen, zoals het Solvay en Tassel Huis. Is zeker de moeite waard! Ik maak er altijd een weekendje Brussel van. Alleen was de BANAD-website (waarop je moet reserveren) vorig jaar een ramp!

Laat een reactie achter bij humanhighway66 Reactie annuleren