G.W. Dijsselhof: pionier van de boekkunst

Tags

, , , , , , ,

Kunst en Samenleving, 2e druk 1903, bandontwerp: G.W. Dijsselhof

Sierkunstenaar Gerrit Willem Dijsselhof (1866-1924) heeft maar enkele boekbanden ontworpen. Toch geldt hij als een belangrijk vernieuwer op het gebied van de boekversiering. Zijn band voor Walter Crane’s ‘Kunst en samenleving’ is onbetwist een van de mijlpalen uit de geschiedenis van de Nederlandse boekkunst.

Band voor Een pic-nic in proza

Band voor Een pic-nic in proza (1892)

In 1892 ontwerpt Dijsselhof zijn eerste boekband voor de verzamelbundel Een pic-nic in Proza. Deze band vertoont een aantal opvallende overeenkomsten met een boekband van de Engelse ontwerper Walter Crane (1845-1915) voor zijn eigen boek The claims of decorative art uit datzelfde jaar. Niet alleen zijn beide banden groen van kleur, ook het formaat en de vlakverdeling op het voorplat komen grotendeels overeen. Maar er zijn ook verschillen. In tegenstelling tot het Engelse voorbeeld benadrukt Dijsselhof in zijn versiering het materiaalgebruik en de constructie van de band. Zo verbeelden de doorlopende lijnen op de platten en over de rug de bindtouwen van het boek. De afgebeelde varens en vlinders staan symbool voor lichaam en ziel, voor aardse en hemelse schoonheid.

Lees verder

Uit de nalatenschap van Roland Holst

Tags

, , , , , , , , , , , ,

Proefdruk omslag programmaboekje Concertgebouw Amsterdam, ontwerp: Richard Roland Holst (1921)

Proefdruk voor een programmaboekje (1921)

Enkele jaren geleden kocht ik op internet drie proefafdrukken van de socialistische kunstenaar Rik Roland Holst. De prenten zijn afkomstig uit zijn nalatenschap, maar geen enkel museum wilde ze hebben…

Richard Nicolaüs Roland Holst (1868-1938), ‘Rik’ voor intimi, was een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de socialistische gemeenschapskunst in Nederland. Zijn meest bekende werk zijn de muurschilderingen in vakbondsgebouw De Burcht in Amsterdam. Daarnaast was Roland Holst een groot tekenaar, glazenier, grafisch ontwerper, docent en schrijver, die in al die hoedanigheden zijn stempel heeft gedrukt op de kunst in de eerste decennia van de 20ste eeuw. Vandaag de dag is hij als kunstenaar wat in de vergetelheid geraakt. Er zijn maar weinig musea die zijn werk nog exposeren.

Lees verder

Twee onbekende jugendstil-prenten van Hendricus Jansen

Tags

, , , ,

Prent 2 van Het daghet in den Oosten, ontwerp: Henricus Jansen (1909)

Jugendstil-kunstenaar Hendricus Jansen is vooral bekend geworden door zijn prachtige illustraties voor het lied van Heer Halewijn. Een recente vondst toont aan dat Henricus, zoals hij zijn werk altijd signeerde, nog een middeleeuws lied heeft verbeeld.

Toen ik onlangs op een verzamelbeurs in Utrecht 2 ingelijste prenten van Henricus zag hangen, dacht ik aanvankelijk dat het illustraties waren voor zijn bekende Dat Liedekin van Heere Halewine. De prenten zijn namelijk vormgegeven in dezelfde verfijnde jugendstil-stijl, die wordt gekenmerkt door een sierlijke belijning en weelderige decors in zachte pastelkleuren. Maar deze scènes herkende ik niet en wat me ook opviel was dat de strofen van het gedicht onder de illustraties stonden, terwijl die bij het Halewijnlied op losse floraal versierde tekstpagina’s staan. Ook het jaartal bij de signatuur (1909) wijkt af van de uitgave van het Halewijnlied (1904). Maar als dit niet het Halewijnlied is, welk lied is het dan wel? Zou het kunnen dat Henricus nog een middeleeuws lied heeft geïllustreerd? Ik heb daar nog nooit iets over gelezen.

Lees verder

Video

200 jaar badplaatsarchitectuur in Scheveningen

Tags

, , ,

Het idee is zo simpel: verzamel alle schilderijen en tekeningen van het allereerste houten badhuis tot het latere luxueuze Kurhaus in Scheveningen. Zet al die beelden vervolgens achter elkaar en het resultaat is: 12 minuten heerlijke, interessante “slow tv” waarin je 200 jaar badplaatsarchitectuur voorbij ziet komen…

Scheveningen viert dit jaar het heugelijke feit dat het al 200 jaar een ‘officiële badplaats’ is. Want dat begon volgens de website Scheveningen toen en nu op 27 juli 1818 toen lokaal ondernemer Jacob Pronk een perceel grond kreeg toegewezen voor de bouw van een badhuis.

Lees verder

Boekbanden van het Koninklijk Huis

Tags

, , , , , , , , , , , , ,

boekband sportalbum voor koningin Wilhelmina, ontwerper: Carel Adolph Lion Cachet

Sportalbum, gebatikte boekband Carel Adolph Lion Cachet, aangeboden in 1898 t.g.v. de inhuldiging van koningin Wilhelmina (foto: Koninklijke Verzamelingen).

Het Koninklijk Huis heeft door de jaren heen vele boeken, fotoalbums en andere huldeblijken cadeau gekregen die gebonden zijn in een bijzondere boekband. De mooiste exemplaren zijn te bewonderen op de website van het Koninklijk Huis. Er zijn opvallend veel boeken bij van rond 1900, toen het ambacht van boekbinden een bloeiperiode doormaakte.

Lees verder

De Couperus-banden van Jan Toorop

Tags

, , ,

Psyche - Louis Couperus (4e druk 1916), bandontwerp Jan Toorop (1898)

Jan Toorop was naast schilder en tekenaar ook een succesvol boekbandontwerper. Het meest bekend zijn z’n bandtekeningen voor de boeken van Louis Couperus: Metamorfoze, Psyche, Babel en God en goden.

Het eerste boek van Couperus waarvoor Toorop de band heeft ontworpen, is Metamorfoze. Deze psychologische roman verscheen in 1897 bij uitgeverij L.J. Veen in Amsterdam. Voor Toorop moet het een buitenkansje geweest zijn om zich te kunnen onderscheiden op het vlak van de boekversiering, die op dat moment een bloeiperiode doormaakte. Zijn symbolistische tekenstijl paste uitstekend bij de inhoud van het deels autobiografische verhaal waarin Couperus zijn diepste zielenroerselen prijsgeeft.

Lees verder

Een Hollandse variant op Salomé

Tags

, , , , , , , , ,

Heer-Halewijn-plaat-7-detail-Henricus

Een van de mooiste Nederlandse jugendstil-uitgaven is ‘Dat Liedekin van Heere Halewine’. Dit middeleeuwse lied werd in 1904 in boekvorm uitgegeven door De Erven F. Bohn in Haarlem en gedrukt bij Lankhout & Co. in Den Haag. Het bestaat uit een map met 27 grote gelithografeerde kleurenplaten van Hendricus Jansen.

‘Nog herinner ik mij den indruk, dien de prenten allerwegen hebben gemaakt, toen ze in den Haagschen Kunstkring [in 1904] geëxposeerd waren’, schrijft G.H. Pannekoek jr. in De verluchting van het boek uit 1927. ‘Henricus teekende makkelijk, wat hem soms parten heeft gespeeld, maar aan dit boek heeft hij met veel liefde gearbeid en elk detail verzorgd. Het is, evenals Derkinderens Gijsbreght, een boek, dat niet vergeten worden zal.’

Lees verder

Art Deco & Jugendstil agenda 2019

Tags

, ,

Art Deco & Jugendstil agenda 2019 uitgeverij Bekking & Blitz

Zoekt u een mooie agenda voor volgend jaar? Denk dan eens aan de Art Deco & Jugendstil agenda van uitgeverij Bekking & Blitz. Een voorproefje uit de agenda voor 2019.

Ook dit jaar heb ik voor Bekking & Blitz weer een agenda samengesteld uit mijn verzameling boekbanden en gelegenheidsgrafiek. De opzet van de agenda is dit keer iets anders dan in voorgaande jaren, want we hebben voor het eerst een gecombineerde Art Deco & Jugendstil agenda gemaakt. Hierdoor kunnen we ook aandacht besteden aan andere ontwerpstijlen uit het begin van de 20ste eeuw, zoals de Amsterdamse School die al vooruitliep op de art deco.

Lees verder