Niet meer dan een versierd velletje papier

Tags

, , ,

Prospectus Een Liefde door Lodewijk van Deyssel Scheltema & Holkema's Boekhandel, ontwerp: Theo Nieuwenhuis (1899)

Het prospectus van Theo Nieuwenhuis werd waarschijnlijk voor het eerst gebruikt om de 2e druk van ‘Een Liefde’ van Lodewijk van Deyssel aan te kondigen.

Er zijn er duizenden van gedrukt, maar slechts enkele van bewaard gebleven. Het prospectus van Scheltema en Holkema’s Boekhandel – ontworpen door Theo Nieuwenhuis in 1899 – is een van de eenvoudigste, maar ook een van de fraaist versierde drukwerkjes in de stijl van de Nieuwe Kunst. Zelden werd er zo veel aandacht besteed aan de vormgeving van een ‘gewone’ boekaankondiging.

Lees verder

Unieke topstukken op tentoonstelling over art-nouveauboeken

Tags

, , , , , , ,

Ik kijk er al een tijdje reikhalzend naar uit. Museum Meermanno en de Koninklijke Bibliotheek houden binnenkort een gezamenlijke expositie over de art-nouveauboeken van Gerrit Willem Dijsselhof, Carel Adolph Lion Cachet en Theo Nieuwenhuis. Naast topstukken uit de eigen collecties zullen er ook prachtige boekbanden en toegepaste grafiek uit de Koninklijke Verzamelingen en de Collectie Braches van de UB Leiden te zien zijn. Kortom, het mooiste dat er op dit gebied is gemaakt.

Lees verder

Pieter Hofman: boekbandontwerper tussen symbolisme en art deco

Tags

, , , , , ,

Kalenderblad Wereldkroniek (1), ontwerp: Pieter Hofman (1927)

Kalenderblad 1928, bijlage bij het kerstboek van de Wereldkroniek (1927)

Het symbolisme wordt wel gezien als een kunststroming die opbloeide tijdens het fin de siècle en begin 1900 alweer een stille dood stierf. In de grafische kunst – en met name in de boekversiering – zou de roep van het symbolisme echter nog lang doorklinken. Een van de kunstenaars die wordt gerekend tot dit ‘late symbolisme’ is de Haagse ontwerper Pieter Hofman.

lrimg498pr

Programmaboekje Koninklijke Schouwburg ’s Gravenhage (1926)

Pieter Adriaan Hendrik Hofman (1885 – 1965) was een Haagse sierkunstenaar die zich vooral bezighield met het ontwerpen van boekbanden, gelegenheidsgrafiek en glas-in-loodramen. Zijn meest bekende kunstwerk is een groot glas-in-loodraam in het trappenhuis van De Bijenkorf in Den Haag. Als boekbandontwerper ontwikkelde hij een eigen stijl die zich het best laat omschrijven als een kruising tussen symbolisme en art deco.

Lees verder

Henricus’ reis naar Tunesië

Tags

, , , ,

‘Beschonken chiradrinkers’, Henricus 1899-1901 (reproductie uit Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift, 1902)

Is het bijzondere zachte kleurenpalet van jugendstil-kunstenaar Hen(d)ricus Jansen geïnspireerd op de kleuren die hij zag tijdens een reis door Noord-Afrika? Een recensie uit 1902 over zijn tekeningen van Tunesië doet dit vermoeden.

Onlangs wijdde ik twee berichten aan jugendstil-kunstenaar Hendricus Jansen, beter bekend onder zijn artiestennaam Henricus. Bij mijn zoektocht naar informatie over deze vergeten kunstenaar stuitte ik op een aardig artikel in Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift, dat ik de volgers van mijn blog niet wil onthouden omdat het zo’n mooi beeld geeft van Henricus’ persoonlijkheid en nieuwe vragen over zijn werk oproept.

Lees verder

G.W. Dijsselhof: pionier van de boekkunst

Tags

, , , , , , ,

Kunst en Samenleving, 2e druk 1903, bandontwerp: G.W. Dijsselhof

Sierkunstenaar Gerrit Willem Dijsselhof (1866-1924) heeft maar enkele boekbanden ontworpen. Toch geldt hij als een belangrijk vernieuwer op het gebied van de boekversiering. Zijn band voor Walter Crane’s ‘Kunst en samenleving’ is onbetwist een van de mijlpalen uit de geschiedenis van de Nederlandse boekkunst.

Band voor Een pic-nic in proza

Band voor Een pic-nic in proza (1892)

In 1892 ontwerpt Dijsselhof zijn eerste boekband voor de verzamelbundel Een pic-nic in Proza. Deze band vertoont een aantal opvallende overeenkomsten met een boekband van de Engelse ontwerper Walter Crane (1845-1915) voor zijn eigen boek The claims of decorative art uit datzelfde jaar. Niet alleen zijn beide banden groen van kleur, ook het formaat en de vlakverdeling op het voorplat komen grotendeels overeen. Maar er zijn ook verschillen. In tegenstelling tot het Engelse voorbeeld benadrukt Dijsselhof in zijn versiering het materiaalgebruik en de constructie van de band. Zo verbeelden de doorlopende lijnen op de platten en over de rug de bindtouwen van het boek. De afgebeelde varens en vlinders staan symbool voor lichaam en ziel, voor aardse en hemelse schoonheid.

Lees verder

Uit de nalatenschap van Roland Holst

Tags

, , , , , , , , , , , ,

Proefdruk omslag programmaboekje Concertgebouw Amsterdam, ontwerp: Richard Roland Holst (1921)

Proefdruk voor een programmaboekje (1921)

Enkele jaren geleden kocht ik op internet drie proefafdrukken van de socialistische kunstenaar Rik Roland Holst. De prenten zijn afkomstig uit zijn nalatenschap, maar geen enkel museum wilde ze hebben…

Richard Nicolaüs Roland Holst (1868-1938), ‘Rik’ voor intimi, was een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de socialistische gemeenschapskunst in Nederland. Zijn meest bekende werk zijn de muurschilderingen in vakbondsgebouw De Burcht in Amsterdam. Daarnaast was Roland Holst een groot tekenaar, glazenier, grafisch ontwerper, docent en schrijver, die in al die hoedanigheden zijn stempel heeft gedrukt op de kunst in de eerste decennia van de 20ste eeuw. Vandaag de dag is hij als kunstenaar wat in de vergetelheid geraakt. Er zijn maar weinig musea die zijn werk nog exposeren.

Lees verder

Twee onbekende jugendstil-prenten van Hendricus Jansen

Tags

, , , ,

Prent 2 van Het daghet in den Oosten, ontwerp: Henricus Jansen (1909)

Jugendstil-kunstenaar Hendricus Jansen is vooral bekend geworden door zijn prachtige illustraties voor het lied van Heer Halewijn. Een recente vondst toont aan dat Henricus, zoals hij zijn werk altijd signeerde, nog een middeleeuws lied heeft verbeeld.

Toen ik onlangs op een verzamelbeurs in Utrecht 2 ingelijste prenten van Henricus zag hangen, dacht ik aanvankelijk dat het illustraties waren voor zijn bekende Dat Liedekin van Heere Halewine. De prenten zijn namelijk vormgegeven in dezelfde verfijnde jugendstil-stijl, die wordt gekenmerkt door een sierlijke belijning en weelderige decors in zachte pastelkleuren. Maar deze scènes herkende ik niet en wat me ook opviel was dat de strofen van het gedicht onder de illustraties stonden, terwijl die bij het Halewijnlied op losse floraal versierde tekstpagina’s staan. Ook het jaartal bij de signatuur (1909) wijkt af van de uitgave van het Halewijnlied (1904). Maar als dit niet het Halewijnlied is, welk lied is het dan wel? Zou het kunnen dat Henricus nog een middeleeuws lied heeft geïllustreerd? Ik heb daar nog nooit iets over gelezen.

Lees verder