Voorproefje uit Art Deco & Jugendstil agenda 2021

Tags

,

Zoekt u nog een mooie agenda voor 2021? Denk dan eens aan de Art Deco & Jugendstil agenda van uitgeverij Bekking & Blitz. Alle illustraties zijn ook dit jaar weer afkomstig uit onze collectie. In dit bericht geven we alvast een voorproefje van de mooiste afbeeldingen.

‘Het is niet onjuist de band van een boek te vergelijken met de gevel van een huis’, stelde kunstcriticus Jan Kalff in 1896 in het vernieuwende kunstblad De Kroniek. De boekbinder en de bouwmeester hadden volgens Kalff met elkaar gemeen dat de vorm van hun werk ‘belijnd wordt door de eisen der constructie’. Met andere woorden: net zoals bij een gebouw bepaalt de vorm van het boek de versiering. En die moest volgens Kalff en zijn medestanders vooral niet te uitbundig zijn.

Lees verder

Alphonse Mucha in Steendrukmuseum

Tags

,

In het Steendrukmuseum in Valkenswaard is momenteel een tentoonstelling over Alphonse Mucha te zien. De expositie toont een groot overzicht van het lithografische werk van deze onbetwiste ‘meester van de art nouveau’.

Rond 1900 creëerde de Tjechische kunstenaar Alphonse Mucha (1860-1939) zijn eigen stijl in het kosmopolitische Parijs. ‘Le Style Mucha’ werd synoniem voor de Franse art nouveau. Zijn eerste innovatieve litho uit 1894 voor het toneelstuk Gismonda, met de steractrice van het Parijse theater Sarah Bernhardt in de hoofdrol, maakte Mucha direct beroemd.

Lees verder

De onvervulde belofte van Walter van Diedenhoven

Tags

, , , ,

Tegenwoordig kennen we de ‘club van 27’: een groep muzikanten die met elkaar gemeen hebben dat ze op hun 27ste zijn gestorven en door hun fans voor altijd worden vereerd als jonge helden. De in 1915 overleden jonge talentvolle kunstenaar Walter van Diedenhoven genoot een soortgelijke heldenstatus onder zijn vakgenoten.

Onlangs kocht ik op een boekenveiling dit zeldzame boekje van het Amsterdamse architectengenootschap Architectura et Amicitia. Het symbolistische omslag is ontworpen en gelithografeerd door Walter van Diedenhoven (1886 – 1915). Na enig speurwerk vond ik in Architectura, het huisblad van het genootschap, een artikel uit 1912 waarin Van Diedenhoven zelf uitlegt hoe zijn ontwerp tot stand kwam.

Lees verder

De zielenroerselen van Hélène Swarth

Tags

,

Muziekblad - Rouwviolen, omslagontwerp Hendrik Petrus Berlage (1895)

Hendrik Petrus Berlage ontwierp in 1895 een omslag voor het muziekblad Rouwviolen. Om zijn zware symboliek beter te begrijpen moeten we dieper in de gedichten en het leven van Hélène Swarth duiken.

Portret van een jonge Hélène Swarth uit het Nationaal Archief. De foto is gemaakt in 1879 op haar 20ste verjaardag.

Rouwviolen is een dichtbundel uit 1889 van Hélène Swarth (1859-1941), die gaat over een vrouw die in de steek gelaten is door haar jeugdliefde. Als de jongeman enkele jaren later sterft, bezoekt ze zijn graf en denkt ze terug aan haar ‘blonde zonnegod’ en zijn ‘wrede verraad’. Haar gedachten zijn donker en somber als de rouwviolen op het graf.

De laatste maal dat ‘k om zijn graf kwam dolen, was de aarde er violet van rouwviolen.

Die donkre bloemen waren mijn gedachten, die vlugge vogels daar als zaden brachten.

Lees verder

Originele ontwerpen van Anna Sipkema

Tags

, , , , ,

jugendstil aquarel-ontwerptekening omslagkalender Bloem en Blad januari 1905 Anna Sipkema

Aquarel-ontwerptekening voor de kalender van 1905 (januari, pijnappels), collectie Anno1900.nl.

Anna Sipkema ontwierp begin 1900 vele boekbanden en fraaie kalenderbladen in een elegante art-nouveaustijl. Toch is er over haar leven en werk maar weinig bekend. Het verhaal van een vergeten ontwerpster.

Anna Sipkema, foto uit het familiearchief Dorsman-Sipkema

Enkele jaren geleden vond ik bij een antiquariaat in Amsterdam zes fraaie aquarel-tekeningen en vijf bijbehorende litho’s van art-nouveaukunstenares Anna Sipkema (1877-1933). Het gaat om originele ontwerpen en proefdrukken voor de omslagkalender ‘Bloem en Blad’ van 1905. Deze jaarkalender werd uitgebracht door uitgeverij C.A.J. van Dishoeck in Bussum en kostte destijds anderhalve gulden. De kalenderbladen waren volgens de antiquair teruggevonden tussen de opgekochte restanten van boekhandel De Slegte, die in 2013 failliet was gegaan. Ze zijn waarschijnlijk afkomstig van de uitgever of drukker en lagen jarenlang onderop een stapel met ‘nog uit te zoeken aankopen’.

Lees verder

Fotograferen anno 1900

Tags

, , ,

J.G. van Caspel, affiche voor Ivens & Co (1899), foto: Collectie Rijksmuseum

Begin 1900 nam de fotografie een enorme vlucht. Door de snelle ontwikkelingen in techniek en materiaal, zoals de uitvinding van de boxcamera en het fotorolletje, veranderde het fotograferen van een specialistisch beroep in een populaire hobby. Dit zorgde ook voor een reeks van publicaties voor amateurfotografen. In dit bericht bespreek ik een aantal van deze fraai vormgegeven brochures uit mijn verzameling.

Focus - tiendaagsch fotoblad voor groot Nederland, omslagontwerp: Hans Beers (1914, facsimile uit 1989)

Hans Beers, omslag Focus (facsimile, waarschijnlijk uitgebracht in 1989 t.g.v. 75-jarig bestaan van dit fototijdschrift)

Tijdschrift Focus bestaat al meer dan honderd jaar. Het eerste nummer verscheen op 10 januari 1914 met een fraaie omslag van Hans Beers (1891-1979) en het blad ligt vandaag de dag nog steeds in de kiosk. In 1989 – 75 jaar na de oprichting – werd een facsimile uitgebracht van het eerste nummer, dat zo mooi is nagemaakt dat ik lange tijd dacht dat het een echt exemplaar uit 1914 was. Maar toen ik er nog één vond met precies dezelfde vlekken en verkleuringen van het papier, wist ik dat het een ‘nepper’ was. Desalniettemin blijft het omslagontwerp van Hans Beers natuurlijk prachtig. Beers volgde zijn opleiding aan de School voor Kunstnijverheid in Haarlem, waar hij onder andere les kreeg van Chris Lebeau en Samuel Jessurun de Mesquita. In Haarlem ontwikkelde hij zich tot een veelzijdig kunstenaar, die later ook wandschilderingen, boekbanden, tijdschriftomslagen, glas-in-loodramen en wandtapijten zou gaan ontwerpen.

Lees verder

Mystiek kunstwerk van Willem Cordel

Tags

, ,

Willem Cordel, tekening, gemengde techniek: ‘Kop van een Etrusker’ (ca. 1925-1930)

Wat heeft dit geïdealiseerde portret van een Etruskische edelman te maken met de theosofische wandschilderingen in de trouwkamer van het voormalige Amsterdamse stadhuis?

Chris Lebeau, litho: portret van Willem Cordel. Foto: Kunsthandel Pygmalion

Onlangs kocht ik bovenstaande tekening van een gestileerd mannenhoofd met hoofdsieraad op de veiling bij Vendu Rotterdam. De tekening is gemaakt door Willem Cordel (1884 – 1967) in een gemengde techniek (potlood, waskrijt en goudverf op papier). Achterop het blad heeft de kunstenaar met de hand de titel van zijn kunstwerk genoteerd: ‘Kop van een Etrusker’. Gezien de voorname uitstraling en de gouden sieraden gaat het waarschijnlijk om een portret van een jonge edelman of Etruschkische priester.

Lees verder