De zielenroerselen van Hélène Swarth

Tags

,

Muziekblad - Rouwviolen, omslagontwerp Hendrik Petrus Berlage (1895)

Hendrik Petrus Berlage ontwierp in 1895 een omslag voor het muziekblad Rouwviolen. Om zijn zware symboliek beter te begrijpen moeten we dieper in de gedichten en het leven van Hélène Swarth duiken.

Portret van een jonge Hélène Swarth uit het Nationaal Archief. De foto is gemaakt in 1879 op haar 20ste verjaardag.

Rouwviolen is een dichtbundel uit 1889 van Hélène Swarth (1859-1941), die gaat over een vrouw die in de steek gelaten is door haar jeugdliefde. Als de jongeman enkele jaren later sterft, bezoekt ze zijn graf en denkt ze terug aan haar ‘blonde zonnegod’ en zijn ‘wrede verraad’. Haar gedachten zijn donker en somber als de rouwviolen op het graf.

De laatste maal dat ‘k om zijn graf kwam dolen, was de aarde er violet van rouwviolen.

Die donkre bloemen waren mijn gedachten, die vlugge vogels daar als zaden brachten.

Lees verder

Originele ontwerpen van Anna Sipkema

Tags

, , , , ,

jugendstil aquarel-ontwerptekening omslagkalender Bloem en Blad januari 1905 Anna Sipkema

Aquarel-ontwerptekening voor omslagkalender Bloem en Blad 1905 (januari)

Anna Sipkema ontwierp begin 1900 vele boekbanden en fraaie kalenderbladen in een elegante art-nouveaustijl. Toch is er over haar leven en werk maar weinig bekend. Het verhaal van een vergeten ontwerpster.

Anna Sipkema, foto uit het familiearchief Dorsman-Sipkema

Enkele jaren geleden vond ik bij een antiquariaat in Amsterdam zes fraaie aquarel-tekeningen en vijf bijbehorende litho’s van art-nouveaukunstenares Anna Sipkema (1877-1933). Het gaat om originele ontwerpen en proefdrukken voor de omslagkalender ‘Bloem en Blad’ van 1905. Deze jaarkalender werd uitgebracht door uitgeverij C.A.J. van Dishoeck in Bussum en kostte destijds anderhalve gulden. De kalenderbladen waren volgens de antiquair teruggevonden tussen de opgekochte restanten van boekhandel De Slegte, die in 2013 failliet was gegaan. Ze zijn waarschijnlijk afkomstig van de uitgever of drukker en lagen jarenlang onderop een stapel met ‘nog uit te zoeken aankopen’.

Lees verder

Fotograferen anno 1900

Tags

, , ,

J.G. van Caspel, affiche voor Ivens & Co (1899), foto: Collectie Rijksmuseum

Begin 1900 nam de fotografie een enorme vlucht. Door de snelle ontwikkelingen in techniek en materiaal, zoals de uitvinding van de boxcamera en het fotorolletje, veranderde het fotograferen van een specialistisch beroep in een populaire hobby. Dit zorgde ook voor een reeks van publicaties voor amateurfotografen. In dit bericht bespreek ik een aantal van deze fraai vormgegeven brochures uit mijn verzameling.

Focus - tiendaagsch fotoblad voor groot Nederland, omslagontwerp: Hans Beers (1914, facsimile uit 1989)

Hans Beers, omslag Focus (facsimile, waarschijnlijk uitgebracht in 1989 t.g.v. 75-jarig bestaan van dit fototijdschrift)

Tijdschrift Focus bestaat al meer dan honderd jaar. Het eerste nummer verscheen op 10 januari 1914 met een fraaie omslag van Hans Beers (1891-1979) en het blad ligt vandaag de dag nog steeds in de kiosk. In 1989 – 75 jaar na de oprichting – werd een facsimile uitgebracht van het eerste nummer, dat zo mooi is nagemaakt dat ik lange tijd dacht dat het een echt exemplaar uit 1914 was. Maar toen ik er nog één vond met precies dezelfde vlekken en verkleuringen van het papier, wist ik dat het een ‘nepper’ was. Desalniettemin blijft het omslagontwerp van Hans Beers natuurlijk prachtig. Beers volgde zijn opleiding aan de School voor Kunstnijverheid in Haarlem, waar hij onder andere les kreeg van Chris Lebeau en Samuel Jessurun de Mesquita. In Haarlem ontwikkelde hij zich tot een veelzijdig kunstenaar, die later ook wandschilderingen, boekbanden, tijdschriftomslagen, glas-in-loodramen en wandtapijten zou gaan ontwerpen.

Lees verder

Mystiek kunstwerk van Willem Cordel

Tags

, ,

Willem Cordel, tekening, gemengde techniek: ‘Kop van een Etrusker’ (ca. 1925-1930)

Wat heeft dit geïdealiseerde portret van een Etruskische edelman te maken met de theosofische wandschilderingen in de trouwkamer van het voormalige Amsterdamse stadhuis?

Chris Lebeau, litho: portret van Willem Cordel. Foto: Kunsthandel Pygmalion

Onlangs kocht ik bovenstaande tekening van een gestileerd mannenhoofd met hoofdsieraad op de veiling bij Vendu Rotterdam. De tekening is gemaakt door Willem Cordel (1884 – 1967) in een gemengde techniek (potlood, waskrijt en goudverf op papier). Achterop het blad heeft de kunstenaar met de hand de titel van zijn kunstwerk genoteerd: ‘Kop van een Etrusker’. Gezien de voorname uitstraling en de gouden sieraden gaat het waarschijnlijk om een portret van een jonge edelman of Etruschkische priester.

Lees verder

Uit de nalatenschap van Roland Holst

Tags

, , , , , , , , , , ,

Omslag_ANDB_feesten_achturen-dag_Roland_Holst

Programma van de feesten bij de invoering van den achturen-dag (1911)

Enkele jaren geleden kocht ik op internet drie proefafdrukken van de socialistische kunstenaar Rik Roland Holst. De prenten zijn afkomstig uit zijn nalatenschap, maar geen enkel museum wilde ze hebben…

Richard Nicolaüs Roland Holst (1868-1938), ‘Rik’ voor intimi, was een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de socialistische gemeenschapskunst in Nederland. Zijn meest bekende werk zijn de muurschilderingen in vakbondsgebouw De Burcht in Amsterdam. Daarnaast was Roland Holst een groot tekenaar, glazenier, grafisch ontwerper, docent en schrijver, die in al die hoedanigheden zijn stempel heeft gedrukt op de kunst in de eerste decennia van de 20ste eeuw. Vandaag de dag is hij als kunstenaar wat in de vergetelheid geraakt. Er zijn maar weinig musea die zijn werk nog exposeren.

Lees verder

Nieuwe Art Deco & Jugendstil agenda

Tags

, , ,

Art Deco en Jugendstil agenda 2020

Zoek je nog een mooie agenda voor 2020? Denk dan eens aan de Art Deco & Jugendstil agenda van uitgeverij Bekking & Blitz. Alle illustraties zijn ook dit jaar weer afkomstig uit onze verzameling. In dit bericht geven we alvast een voorproefje van de mooiste afbeeldingen.

Als er één kunstenaar is die de Art Nouveau op de kaart heeft gezet, dan is het Alfons Mucha, de Tsjechische tekenaar die furore maakte in Frankrijk tijdens het fin de siècle. Zijn affiches met sierlijke lijnen en verleidelijke femmes fatales waren zo vernieuwend dat men in Parijs aanvankelijk sprak van ‘le style Mucha’. In de Art Deco & Jugendstil agenda vind je twee ontwerpen van zijn hand: een prospectus voor Dictionnaire des Arts Décoratifs en de omslag van het literaire tijdschrift La Plume.

Lees verder

De grootste liefde van Don Juan

Tags

, , , , ,

Enkele jaren geleden kocht ik bij een antiquariaat in Utrecht deze fraaie illustraties voor ‘Le plus bel amour de Don Juan’. Vrij vertaald: ‘De mooiste verovering van Don Juan’. Na lang zoeken ontdekte ik onlangs dat de ongesigneerde prenten zijn gemaakt door de Italiaanse kunstenaar Gio Colucci.

Maar eerst wat meer over het verhaal. Le plus bel amour de Don Juan is een van de zes verhalen uit de omstreden novellebundel Les Diaboliques van de Franse schrijver Jules-Amédée Barbey d’Aurevilly (1808-1889). Barbey d’Aurevilly was een voorloper van het decadentisme en wordt wel gezien als de schakel tussen de zwarte romantiek en het symbolisme.

Lees verder