Categoriearchief: Grafische vormgeving

Expositie: Het beeld spreekt!

Affiche uit 1901 van Johann Georg van Caspel (foto: Rijksmuseum)

Anno1900 is een van de trotse bruikleengevers van de tentoonstelling Het beeld spreekt! Art Nouveau in de Nederlandse affichekunst. Op de expositie zijn meer dan 25 stukken uit onze collectie te bewonderen.

In het Steendrukmuseum in Valkenswaard is van 5 juni tot 31 oktober 2021 de expositie ‘Het beeld spreekt!’ te zien. Na de succesvolle Mucha-tentoonstelling, die ondanks de coronacrisis een recordaantal bezoekers trok, zoomt het Steendrukmuseum nu in op de Nederlandse affichekunst tussen 1890 en 1915.

Lees verder Expositie: Het beeld spreekt!

Expositie: Godinnen van de Art Nouveau

J.P. Kayser Sohn, Krefeld, ca. 1907: jugendstil-kandelaar in de vorm van een vrouw die een lotusbloem omhooghoudt.

We zijn eindelijk open! Ik mag ‘we’ zeggen, want Anno1900 is een van de trotse bruikleengevers van de tentoonstelling ‘Godinnen van de Art Nouveau’ in museum Allard Pierson te Amsterdam.

De tentoonstelling zou eigenlijk al in oktober 2020 beginnen, maar de opening werd vanwege de coronamaatregelen meerdere keren uitgesteld. Voor mij persoonlijk nogal een domper want ik zag er erg naar uit om mijn eigen boekbanden en grafiek in een echt museum te zien. Maar nu kan iedereen er dus toch van gaan genieten.

Lees verder Expositie: Godinnen van de Art Nouveau

Houtsneden voor het afscheid van Michel de Klerk en Karel de Bazel

In 1923 verloor Nederland in korte tijd twee grote architecten. Op zaterdag 24 november overleed Michel de Klerk, voorman van de Amsterdamse School, op zijn 39e verjaardag aan de gevolgen van een longontsteking. Vier dagen later stierf Karel de Bazel, eveneens aan een longaandoening. De Bazel zat op dat moment in de trein naar Amsterdam op weg naar de begrafenis van De Klerk.

Het wegvallen van Michel de Klerk (39) en Karel de Bazel (54) veroorzaakte een schok in de Nederlandse kunstwereld. Kranten en tijdschriften stonden uitgebreid stil bij het leven en werk van beide architecten, die ieder op hun eigen manier hun stempel op de Nederlandse architectuur hadden gedrukt. De Klerk als voorman van een nieuwe generatie Amsterdamse School-architecten die paleizen voor de arbeiders wilden bouwen. De Bazel als gearriveerd architect van villa’s en grote kantoorgebouwen, zoals het hoofdkantoor van de Nederlandse Handelsmaatschappij in Amsterdam; op het moment van zijn overlijden stond het gebouw nog in de steigers.

Voorproefje uit Art Deco & Jugendstil agenda 2021

Zoekt u nog een mooie agenda voor 2021? Denk dan eens aan de Art Deco & Jugendstil agenda van uitgeverij Bekking & Blitz. Alle illustraties zijn ook dit jaar weer afkomstig uit onze collectie. In dit bericht geven we alvast een voorproefje van de mooiste afbeeldingen.

‘Het is niet onjuist de band van een boek te vergelijken met de gevel van een huis’, stelde kunstcriticus Jan Kalff in 1896 in het vernieuwende kunstblad De Kroniek. De boekbinder en de bouwmeester hadden volgens Kalff met elkaar gemeen dat de vorm van hun werk ‘belijnd wordt door de eisen der constructie’. Met andere woorden: net zoals bij een gebouw bepaalt de vorm van het boek de versiering. En die moest volgens Kalff en zijn medestanders vooral niet te uitbundig zijn.

Lees verder Voorproefje uit Art Deco & Jugendstil agenda 2021

Alphonse Mucha in Steendrukmuseum

In het Steendrukmuseum in Valkenswaard is momenteel een tentoonstelling over Alphonse Mucha te zien. De expositie toont een groot overzicht van het lithografische werk van deze onbetwiste ‘meester van de art nouveau’.

Rond 1900 creëerde de Tjechische kunstenaar Alphonse Mucha (1860-1939) zijn eigen stijl in het kosmopolitische Parijs. ‘Le Style Mucha’ werd synoniem voor de Franse art nouveau. Zijn eerste innovatieve litho uit 1894 voor het toneelstuk Gismonda, met de steractrice van het Parijse theater Sarah Bernhardt in de hoofdrol, maakte Mucha direct beroemd.

Lees verder Alphonse Mucha in Steendrukmuseum

De onvervulde belofte van Walter van Diedenhoven

Tegenwoordig kennen we de ‘club van 27’: een groep muzikanten die met elkaar gemeen hebben dat ze op hun 27ste zijn gestorven en door hun fans voor altijd worden vereerd als jonge helden. De in 1915 overleden jonge talentvolle kunstenaar Walter van Diedenhoven genoot een soortgelijke heldenstatus onder zijn vakgenoten.

Onlangs kocht ik op een boekenveiling dit zeldzame boekje van het Amsterdamse genootschap voor architecten en aanverwante beroepen Architectura et Amicitia. Het symbolistische omslag is ontworpen en gelithografeerd door Walter van Diedenhoven (1886 – 1915). Na enig speurwerk vond ik in Architectura, het huisblad van het genootschap, een artikel uit 1912 waarin Van Diedenhoven zelf uitlegt hoe zijn ontwerp tot stand kwam.

De zielenroerselen van Hélène Swarth

Hendrik Petrus Berlage ontwierp in 1895 een omslag voor het muziekblad Rouwviolen. Om zijn zware symboliek beter te begrijpen moeten we dieper in de gedichten en het leven van Hélène Swarth duiken.

Portret van een jonge Hélène Swarth uit het Nationaal Archief. De foto is gemaakt in 1879 op haar 20ste verjaardag.

Rouwviolen is een dichtbundel uit 1889 van Hélène Swarth (1859-1941), die gaat over een vrouw die in de steek gelaten is door haar jeugdliefde. Als de jongeman enkele jaren later sterft, bezoekt ze zijn graf en denkt ze terug aan haar ‘blonde zonnegod’ en zijn ‘wrede verraad’. Haar gedachten zijn donker en somber als de rouwviolen op het graf.

De laatste maal dat ‘k om zijn graf kwam dolen, was de aarde er violet van rouwviolen.

Die donkre bloemen waren mijn gedachten, die vlugge vogels daar als zaden brachten.

Lees verder De zielenroerselen van Hélène Swarth

Originele ontwerpen van Anna Sipkema

Aquarel-ontwerptekening voor de kalender van 1905 (januari, pijnappels), collectie Anno1900.nl.

Anna Sipkema ontwierp begin 1900 vele boekbanden en fraaie kalenderbladen in een elegante art-nouveaustijl. Toch is er over haar leven en werk maar weinig bekend. Het verhaal van een vergeten ontwerpster.

Anna Sipkema, foto uit het familiearchief Dorsman-Sipkema

Enkele jaren geleden vond ik bij een antiquariaat in Amsterdam zes fraaie aquarel-tekeningen en vijf bijbehorende litho’s van art-nouveaukunstenares Anna Sipkema (1877-1933). Het gaat om originele ontwerpen en proefdrukken voor de omslagkalender ‘Bloem en Blad’ van 1905. Deze jaarkalender werd uitgebracht door uitgeverij C.A.J. van Dishoeck in Bussum en kostte destijds anderhalve gulden. De kalenderbladen waren volgens de antiquair teruggevonden tussen de opgekochte restanten van boekhandel De Slegte, die in 2013 failliet was gegaan. Ze zijn waarschijnlijk afkomstig van de uitgever of drukker en lagen jarenlang onderop een stapel met ‘nog uit te zoeken aankopen’.

Fotograferen anno 1900

J.G. van Caspel, affiche voor Ivens & Co (1899), foto: Collectie Rijksmuseum

Begin 1900 nam de fotografie een enorme vlucht. Door de snelle ontwikkelingen in techniek en materiaal, zoals de uitvinding van de boxcamera en het fotorolletje, veranderde het fotograferen van een specialistisch beroep in een populaire hobby. Dit zorgde ook voor een reeks van publicaties voor amateurfotografen. In dit bericht bespreek ik een aantal van deze fraai vormgegeven brochures uit mijn verzameling.

Lees verder Fotograferen anno 1900