Over Sipke vd Peppel

I write to share my passion for early 20th century applied arts. Take a look at my blogs: anno1900.nl, artdecobali.blog and dutchbookdesign.com

De magie van het Oosten

‘Uit het wonderland: de magie van het Oosten’ is de titel van de nieuwe tentoonstelling in het Nederlands Steendrukmuseum te Valkenswaard. Anno1900 is een van de trotse bruikleengevers voor deze bijzondere expositie.

Voor een verzamelaar is er niets mooier dan het delen van je schatten. Dus toen het Steendrukmuseum in Valkenswaard vroeg of ze weer enkele items uit mijn collectie mochten lenen, hoefde ik daar niet lang over na te denken.

Buste van een Balinese janger-danseres, circa 1948-1950

Balinees houtsnijwerk
Dit keer gaat de expositie over het Oriëntalisme in de Nederlandse kunst en lithografie. Het museum was vooral op zoek naar gelegenheidsgrafiek die te maken heeft met Nederlands-Indië en laat dat nou net een van de nieuwe verzamelgebieden zijn, waar ik me tijdens de coronaperiode op heb gericht.

Toen de conservator langskwam om alle prenten, brochures, menukaarten, boekenleggers etc. te bekijken, viel haar oog ook op twee Balinese houtsnijwerken die in onze woonkamer staan. ‘Ik durf het bijna niet te vragen, maar zouden we die misschien ook mogen tonen op onze expositie?’

De danskunst van de serimpi’s en bedaja’s

Aquareltekening van een serimpi-danseres door Tyra Kleen. Bron: Carlotta, database van de Staatsmusea voor Wereldculturen – Collectie Etnografisch Museum Stockholm, Zweden

Beata van Helsdingen-Schoevers vergelijkt in haar Serimpi-boek de Javaanse danskunst met een zeldzame kasplant. ‘Een vreemdsoortige orchidee, die slechts aarden kan in de luxueuze, exotisch geparfumeerde omgeving der Javaanse vorsten.’ Het had maar weinig gescheeld of haar boek met fraaie illustraties van de Zweedse kunstenares Tyra Kleen, was er nooit gekomen.

Tyra Kleen, circa 1919/1920: schetst van een bedaja ketawang-danseres. Bron: Carlotta, database van de Staatsmusea voor Wereldculturen – Collectie Etnografisch Museum Stockholm, Zweden

‘Gelijk een sprookje van stille, somptueuze pracht is deze zwijgende, bijna beweeglooze rij meisjes, die, onzichtbaar haast, met nauwelijksche glijding der smalle, gele voetjes, volgens vaste wet voortschrijden naar haar plaats’, schrijft Van Helsdingen-Schoevers in haar boek over Javaanse hofdanseressen. ‘Zoo komen zij, vier of negen te samen, de serimpi’s of de bedaja’s, poëtische overlevering uit voorbije eeuwen. Een schoon geschubd slangenlijf lijkt de smalle kronkelende sleep achter haar voeten — zij staan er als godenbeeldjes, de oogen in deemoed neergeslagen, het bovenlijf iets naar voren gebogen. Vol gracie werpen zij met den rechtervoet den sleep achteruit; een enkel moment — dan zijgen ze allen als matte bloembladen ter aarde, en brengen in diepste nederigheid haar groet: de samengelegde fijne handjes voor het naar haren vorst gekeerde gelaat.’

Lees verder

Mucha versus Privat-Livemont

Henri Privat-Livemont, affiche voor Parfumerie J.C. Boldoot, 1896. Copyright © Nederlands Steendrukmuseum

Na lang wachten zijn de musea gelukkig weer open! En er is veel te zien voor art-nouveau-liefhebbers. Zo wijdt het Kunstmuseum in Den Haag een grote expositie aan het werk van Alphonse Mucha en toont het Steendrukmuseum in Valkenswaard affiches van Henri Privat-Livemont, die oneerbiedig ook wel ‘de Belgische Mucha’ wordt genoemd.

Art Deco & Jugendstil agenda 2022

Zoekt u een mooie agenda voor volgend jaar? Denk dan eens aan de Art Deco & Jugendstil agenda van uitgeverij Bekking & Blitz. Een voorproefje uit de agenda voor 2022.

Voor een verzamelaar is er niets mooier dan het delen van je schatten. In de agenda van 2022 vindt u weer 53 voorbeelden uit mijn verzameling toegepaste grafiek tussen 1890 en 1940. Bij elke week één. Een van mijn persoonlijke favorieten is de zeldzame brochure voor de bouwkunstopleiding van het Amsterdamse architectengenootschap Architectura et Amicitia. Het symbolistische omslag is in 1912 ontworpen en gelithografeerd door Walter van Diedenhoven, die naar eigen zeggen ’twee momenten der menselijke geestesontwikkeling’ heeft verbeeld: ‘het schone ontluiken lijk een openbloeiende bloem, het innig rijpen lijk een volgroeiende vrucht’.

Gebatikte boekenleggers van Adri Pieck

Afb. A1: Adri Pieck, zelfportret. Foto: RKD

Onlangs kocht ik van een goede vriend vier oude boekenleggers met gebatikte en geborduurde decors. De zeldzame kunstwerkjes zijn rond 1910 gemaakt door kunstenares Adri Pieck, die vooral kleurrijke landschappen schilderde. Minder bekend is dat Pieck in het begin van haar carrière ook stoffen sierobjecten en gelegenheidsgrafiek heeft gemaakt.

Afb. B1 – Adri Pieck, ca. 1910; gebatikte zijden boekenlegger met floraal decor in blauw, bruin (en groen?) op wit, afm. 23 x 8 cm. Collectie: Anno1900.nl

Adri(ana) Jacoba Pieck (1896-1982) groeide op in een kunstzinnig gezin in Bussum en kreeg haar eerste tekenlessen van haar vader Antonie Franciscus Pieck, die naast hoofdonderwijzer ook schrijver en een fervent amateurschilder was. Hij voedde zijn vier dochters – Maria, Adri, Betty en Gretha – met veel liefde voor de kunst op.

‘Nadat wij in 1905 naar Bussum waren verhuisd, kregen wij thuis les van mijn ouders’, schrijft Adri Pieck hierover in haar memoires. ‘Door deze voor ons zoo gelukkige regeling bleef ons veel vrije tijd, en die werd steeds voor een groot deel gebruikt om te teekenen en verhalen te schrijven. En dan werd er ook veel gewandeld. Heel veel trokken wij er als kinderen op uit om buiten naar de natuur te tekenen. Mijn vader moedigde ons aan en gaf ons ’t eerste teekenonderricht.’

Expositie: Het beeld spreekt!

Affiche uit 1901 van Johann Georg van Caspel (foto: Rijksmuseum)

Anno1900 is een van de trotse bruikleengevers van de tentoonstelling Het beeld spreekt! Art Nouveau in de Nederlandse affichekunst. Op de expositie zijn meer dan 25 stukken uit onze collectie te bewonderen.

In het Steendrukmuseum in Valkenswaard is van 5 juni tot 31 oktober 2021 de expositie ‘Het beeld spreekt!’ te zien. Na de succesvolle Mucha-tentoonstelling, die ondanks de coronacrisis een recordaantal bezoekers trok, zoomt het Steendrukmuseum nu in op de Nederlandse affichekunst tussen 1890 en 1915.

Lees verder

Zeldzame kalender van Henk Meijer

Als verzamelaar van grafiek rond 1900 stuit ik geregeld op werk van “vergeten” kunstenaars. Deze fraaie kalender – onlangs gekocht op een veiling – is ontworpen door de in Groningen geboren beeldend kunstenaar en tekenleraar Hendrik (Henk) Meijer van wie ik nog nooit had gehoord.

Expositie: Godinnen van de Art Nouveau

J.P. Kayser Sohn, Krefeld, ca. 1907: jugendstil-kandelaar in de vorm van een vrouw die een lotusbloem omhooghoudt.

We zijn eindelijk open! Ik mag ‘we’ zeggen, want Anno1900 is een van de trotse bruikleengevers van de tentoonstelling ‘Godinnen van de Art Nouveau’ in museum Allard Pierson te Amsterdam.

De tentoonstelling zou eigenlijk al in oktober 2020 beginnen, maar de opening werd vanwege de coronamaatregelen meerdere keren uitgesteld. Voor mij persoonlijk nogal een domper want ik zag er erg naar uit om mijn eigen boekbanden en grafiek in een echt museum te zien. Maar nu kan iedereen er dus toch van gaan genieten.

Lees verder

Houtsneden voor het afscheid van Michel de Klerk en Karel de Bazel

In 1923 verloor Nederland in korte tijd twee grote architecten. Op zaterdag 24 november overleed Michel de Klerk, voorman van de Amsterdamse School, op zijn 39e verjaardag aan de gevolgen van een longontsteking. Vier dagen later stierf Karel de Bazel, eveneens aan een longaandoening. De Bazel zat op dat moment in de trein naar Amsterdam op weg naar de begrafenis van De Klerk.

Het wegvallen van Michel de Klerk (39) en Karel de Bazel (54) veroorzaakte een schok in de Nederlandse kunstwereld. Kranten en tijdschriften stonden uitgebreid stil bij het leven en werk van beide architecten, die ieder op hun eigen manier hun stempel op de Nederlandse architectuur hadden gedrukt. De Klerk als voorman van een nieuwe generatie Amsterdamse School-architecten die paleizen voor de arbeiders wilden bouwen. De Bazel als gearriveerd architect van villa’s en grote kantoorgebouwen, zoals het hoofdkantoor van de Nederlandse Handelsmaatschappij in Amsterdam; op het moment van zijn overlijden stond het gebouw nog in de steigers.